از هفت سالگی به عشق امیرالمؤمنین (ع) ضرب می‌گیرم
کد خبر: 108425
تاریخ انتشار: ۳ مرداد ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۸
گفت‌وگویی خواندنی با اسطوره ورزش باستانی در قزوین:
شاخص : اسطوره ورزش باستانی در قزوین با اشاره به اشاعه فتوت، مردانگی و فرهنگ ولایی به عنوان وظیفه اصلی یک مرشد، گفت: ورزش باستانی تنها ورزشی است که مختص ایرانی‌ها بوده و در بارآوری نسلی شجاع، نیرومند و ولایت‌مدار موثر است.

.
به گزارش خبرنگار ورزشی شاخص، ورزش باستانی ایران که آن را به نام ورزش زورخانه‌ای هم می‌شناسیم، علاوه بر این‌که فعالیتی جهت نیرومندسازی عضلات و آمادگی جسمانی است، به مثابه فعالیتی روحی و معنوی نیز قلمداد می‌شود و از  تقدس قابل توجهی برخوردار است.

ورزش و انجام حرکات پهلوانی جزو فعالیت‌های اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده و آن زمان، ارزش خاصی برای ورزشکارانی قائل می‌شدند که برای قدرت بدنی و شجاعت روحی که در اختیار داشتند، شکرگزار بوده‌اند.

جایگاه زورخانه پس از اسلام در زنده‌کردن جنبش ملی ایران، ستیز با بیگانگان، رستاخیز زبان پارسی، فرهنگ و آیین افتادگی و برادری که از عهد باستان در ایران رواج داشته‌است، اهمیت ویژه دارد.

ورزش زورخانه‌ای آداب و سنتی خاص دارد. آداب و سننی که با پیروی از پهلوانان و دلاوران افسانه‌ای دورهٔ باستانی و تاسی از پیشوای نخستین شیعیان و جوانمردان، خُلق و خوی مردانگی و مروت و جوانمردی را در ورزشکاران بر می‌انگیزد یا نیرو می‌بخشد.

مرشد در زورخانه نقش تربیتی مهمی دارد و این معلم والامقام در حقیقت الگوی تمام عیار باستانی‌کاران به شمار می رود و یک مرشد مسلط باید توانایی هماهنگی شعر و ریتم و هنر تلفیق شعر و موسیقی را داشته باشد؛ مسلط به ریتم و قواعد کلی آن بوده و توانایی دگرگونی آنی در اوزان حرکتی ورزش‌های متنوع و قدرت رهبری را داشته و همچنین توانایی مدیریت امور داخلی زورخانه را نیز برخوردار باشد.

۱۷ شوال روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای فرصت مناسبی بود تا به گفت‌وگو با استاد حسین حاج‌ولیان قزوینی از پیشکسوتان ورزش زورخانه‌ای و هنر مرشدی که در قزوین و کشور بنام است و به او القاب مرشدالمرشدین، کهنه سوار آستان امیرالمؤمنین(ع) و اسطوره باستانی‌کاران می‌دهند، بپردازیم.

photo_2016-07-21_10-42-01

 لطفا خودتان را بیشتر برایمان معرفی کنید.

من فرزند مرشد اسماعیل حاج ولیان قزوینی، متولد سال ۱۳۲۴هستم  و از ۶۳ سال است که در سر دم زورخانه خدمت می‌کنم.

 از شروع کارتان برایمان بگویید.

نزد پدرم که از مرشدان مطرح کشور بودند و مدت ۵۷ سال در سردم زورخانه به ترویج ولایت حضرت علی(ع) و ارشاد ورزشکاران این استان همت گماشتند، هنر ضرب و اشعار را آموختم و در هفت سالگی شب‌ها برای ورزش ایشان ضرب می گرفتم تا اینکه در ۱۲ سالگی سایه پر مهر پدر از سرم کوتاه شد و بطور رسمی در سردم زورخانه به هنر مرشدی پرداختم.

آیا شغل دیگری هم دارید؟ تحصیل را چگونه گذراندید؟

همزمان با فعالیت در زورخانه تحصیلاتم را ادامه دادم و موفق به دریافت دیپلم در رشته ادبی شدم و با حضور در کلاس‌های شبانه توانستم دیپلم و فوق دیپلم اتومکانیک را کسب کنم و کارمند اداره پست قزوین شوم.

آیا فرد دیگری هم در خانواده شما این هنر  را دنبال می‌کند؟

بله سه برادرم به نام‌های اکبر، احمد و ابوالقاسم از مرشدان مطرح کشور و استاد هستند و همچنین پسرانم پیمان و علی نیز در هنر مرشدی فعالیت دارند.

با چه انگیزه‌ای وارد این هنر شدید؟

با وجود اینکه پدرم راضی نبودند اما برحسب علاقه‌ای که داشتم وارد این ورزش شدم، هیچ وقت فراموش نمی‌کنم پدرم که از زورخانه بیرون می‌رفت با دستانم ریتم آهنگ ضرب را نگه می‌داشتم تا بعد از رفتن او روی ضرب تمرین کنم.

ورزش زورخانه‌ای چه تفاوتی با دیگر ورزش‌ها دارد؟

این ورزش توام با ذکر و منقبت مولا علی (ع) و فتوت و مردانگی است، یاد ائمه اطهار (ع) در این ورزش محرک ورزشکاران بوده و تنها ورزشی است که با دین و ایمان عجین می‌باشد.

۱۸۹۷۱۳۴

مرشد چه نقشی در این ورزش دارد؟

کار مرشد هم اشاعه فتوت و مردانگی و هم ترویج و تعلیم ولایت‌مداری به ورزشکاران است.

ورزشکاران در این رشته ورزشی تابع مرشد هستند و باید احترام خاصی برای او قائل شوند چراکه شخصیت خاصی است که مسئول تربیت روح و جسم افراد را بر عهده دارد.

در ورزش باستانی، ورزش گروهی به نام ۱۲ گانه داریم که هنگام شرکت در مسابقات مرشد نقش مهمی ایفا می‌کند و اگر مرشد نمره بیشتری کسب کند جایگاه آن گروه بالاتر قرار می‌گیرد.

در زندگی به کدام یک از ائمه متوسل می‌شوید؟

در همه احوالات به حضرت مولای متقیان علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) متوسل می‌شوم.

چه مسئله‎ای موجب جذب جوانان به این ورزش در گذشته می‌شد؟

با توجه به زیبایی‌های خاصی که این ورزش دارد، علاقه جوانان به پهلوانی و نیروی قدرت و پایبندی به اعتقادات مذهبی موجب می‌شد تا آن‌ها به سمت ورزش‌های باستانی ترغیب شوند.

لطفا توضیحی از قدمت ورزش‌ باستانی بفرمایید.

این ورزش قدمت ۶۸۰ ساله در قزوین دارد و در گذشته ۵۲ زورخانه در قزوین وجود داشت، یعنی بر سر هر گذری یک زورخانه و یک پهلوان مخصوص آن محله و گذر بوده است.

به تدریج تعداد زورخانه‌ها کم شده تا اینکه امروز به ۴ زورخانه رسیده است که از این تعداد ۳ تای آن همچنان فعال هستند.

شهر قزوین در دوران کودکی من، سه زورخانه داشت که زورخانه پدرم به نام نایب صدر در خیابان شهدا و کوچه نایب صدر واقع شده بود، زورخانه حاج محمود باباشاهوردی در خیابان مولوی و زورخانه آقای خیرخواه نیز در خیابان طالقانی قرار داشت.

فرهنگ فتوت از پوریای ولی به جا مانده و نسل به نسل منتقل شده است و می‌توان گفت؛ ورزش باستانی قبل از اسلام هم وجود داشته چون شاهنامه از پهلوانان و جوانمردی‌ها بسیار گفته است.

در دوران گذشته قزوین هم پهلوانان خوبی داشته است.

در حال حاضر کجا مشغول به فعالیت هستید؟

من همه زورخانه‌های کشور را رفته‌ام و در حال حاضر در زورخانه شهدا واقع در پارک شهدا و زورخانه باباشاهوردی در خیابان مولوی فعالیت دارم و برادرم اکبر حاج ولیان قزوینی در زورخانه شهید رجایی ضرب می‌گیرد و زورخانه حضرتی نزدیک امامزاده حسین (ع) هم قرار دارد که فعلا تعطیل است.

یک مرشد خوب باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟

ایمان و اخلاص، فتوت و جوانمردی از جمله ویژگی‌های یک مرشدخوب است که باید آن را به ورزشکاران منتقل کند، در واقع پرورش جسم و تزکیه روح هر دو باهم است.

و در حال حاضر هم مرشدان بسیاری در کشور داریم که همه از یک تا ۹ رتبه بندی شده‌اند.

photo_2016-07-21_10-41-33

از مقام‌هایی که کسب کرده‌اید برایمان بگویید. الان در چه سمتی قرار دارید؟

حدود۳۰ سال است به واسطه سابقه و حضور در مسابقات متعدد، مرشد مطرح کشور انتخاب شده‌ام و در اکثر مسابقات حضور دارم.

در دومین جشنواره مرشدان برتر کشور تندیس زرین را کسب کردم و در چهارمین جشنواره مرشدان برتر کشور که در استان خراسان رضوی برگزار شد، در بخش ادبیات به داوری پرداختم.

رتبه ۹ و بالاترین رتبه مرشدی را دارا هستم و در انجمن مرشدان، انجمن داوران، کمیته فنی و شورای عالی فدراسیون پهلوانی و زورخانه‌ها فعالیت می‌کنم.

علیرضا سلیمانی قهرمان جهان کشتی ایران که در ورزش باستانی هم نمونه بود، حدود یک سال و نیم زیر نظر من تمرین می‌کرد.

امروز هم شب‌ها در زورخانه مشغول تعلیم و تربیت ورزشکاران در باشگاه هستیم و سعی می‌کنم تجاربم را به نسل جدید منتقل کنم.

در این کلاس‌ها تعلیم ضرب هم برقرار است و شاگردان زیادی در سطح کشور دارم .

وضعیت ورزش زورخانه‌ای را امروز چگونه ارزیابی می‌کنید؟

هیئت ورزش باستانی قزوین واقعا زحمات زیادی می‌کشند و فدراسیون هم مسابقات داخلی و خارجی متعددی را برگزار می‌کند.

ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای از رشته‌های اصیل ایرانی است و ریشه در فرهنگ و مذهب مردم کشورمان دارد که توسعه این رشته ورزشی از تاکیدات مقام معظم رهبری است.

اما از سوی مسئولین توجه زیادی نمی‌شود و علت آن را نبود بودجه می‌دانند ما هم دعا می‌کنیم که بودجه‌دار شوند و به ورزش مملکت کمکی کنند…

متاسفانه از جایی حمایت نمی‌شویم و وضع ورزش هم در رکود است و درآمد خیلی پایینی دارد و هزینه زورخانه‌ها تنها از طریق اعضای آن تامین می‌شود.

از این رو راضی نیستم فرزندانم این راه را ادامه دهند چون مسئولین آینده‌ای برای آن در نظر نگرفته‌اند.

از فرهنگ دستگیری از مستضعفان در ورزش زورخانه‌ای برایمان بگویید.

اگر ورزشکار یا شخصیتی به اصطلاح «بارش بیفتد» یعنی بی بضاعت باشد با برگزاری گلریزان در زورخانه به او کمک می‌کنند تا مشکلاتش رفع شود؛ و این سنت و فرهنگ پسندیده ایرانی هنوز هم متداول است.

اشعار را در ضرب گرفتن چگونه انتخاب کرده و به کار می‌برید؟

photo_2016-07-21_10-42-09

از دوران کودکی که در خدمت پدر تعلیم ضرب می‌دیدم  ایشان اشعار را از دیوان حافظ می‌خواند و من هم در ۱۰ سالگی دیوان حافظ را از حفظ بودم.

در حال حاضر هم کلیات دیوان خودم به اتمام رسیده که ان شاالله منتشر خواهم کرد.

این اشعار که از حافظ، سعدی، ثنایی و نظامی انتخاب می‌شوند محرک ورزشکاران است و مرشد با ضرب گرفتن و خواندن اشعار موجب به هیجان آمدن ورزشکار می‌شود.

یک پهلوان چه ویژگی‌هایی دارد؟

پهلوان باید دارای ۳۵ صفت خوب باشد، از جمله تقوا و جوانمردی و به اصطلاح باید ” از چشم کور، از پا شل، از دست شل” باشد، یعنی اینکه به ناموس مردم نگاه آلوده نکند و مکتب فتوتی و جوانمردی را بداند.

نمادهای زورخانه‌ای را برایمان تشریح کنید.

سنگ نماد سپر، میل نماد گرز، تخته شنا نماد شمشیر، کباده نماد تیر و کمان است.

در قدیم این حرکات را در زیر زمین انجام می‌دادند که نماد جنگ و میدان رزم است.

چرخشی که ورزشکاران انجام می‌دهند برای زمانی است که لشکر محاصره می‌شود درواقع همه لوازم ورزش باستانی ادوات و الات جنگی است.

می‌توان گفت ورزش باستانی تنها ورزشی است که مختص ایرانی‌ها بوده و در بار آوردن نسلی شجاع، نیرومند و ولایت‌مدار موثر است.

به یادماندنی‌ترین دوران زندگیتان؟

بیشترین خاطرات و شیرین‌ترین لحظاتم را با پدرم گذراندم و دورانی که به من تعلیم می‌دادند بهترین خاطراتم بود.

این استاد پیشکسوت سخنانش را با سرودن شعری به پایان رساند:

پهلوانی بر علی مرتضی دل دادن است

بر غریقی مژده دیدار ساحل دادن است

پهلوانی در پیش حیدر هیچ میدانی که چیست

فتح خیبر نیست انگشتر به سائل دادن است

انتهای پیام

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار