بهار نارنج یا بهارنارنجک/ انفجارهای چهارشنبه سوری فرهنگ ایرانی را بی‌فروغ می‌کند - پایگاه خبری شاخص
کد خبر: 96784
تاریخ انتشار: ۲۵ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۱
یادداشت روز؛
شاخص : امروزه متاسفانه چهارشنبه آخر سال که از راه می‌رسد چهره شهر بیشتر شبیه میدان جنگ می‌شود و در بعضی موارد نیز بی‌شباهت به خاکریزها و بمباران‌های زمان جنگ نیست!

به گزارش خبرنگار اجتماعی شاخص، یکی از آئین‌های سالانه ایرانیان چهارشنبه سوری است. ایرانیان آخرین سه شنبه سال خورشیدی را با برافروختن آتش و پریدن از روی آن به استقبال نوروز می‌روند.

چهارشنبه سوری، یک جشن بهاری است که پیش از رسیدن نوروز برگزار می‌شود. در شاهنامه فردوسی اشاره‌هایی در خصوص بزم چهارشنبه‌ای وجود دارد که نشان دهنده کهن بودن مراسم سنتی مربوط به این جشن ملی است.

طبق آئین باستان در این روز آتش بزرگی برافروخته و تا برآمدن خورشید روشن نگه داشته می‌شود و مردم زمان پریدن از روی آن می‌خوانند؛ «زردی من از تو، سرخی تو از من » این جمله نشانگر مراسمی برای تطهیر و پاک‌سازی مذهبی است که واژه «سوری» به معنی «سرخ» به آن اشاره دارد.

به بیان دیگر مردم خواهان آن هستند که آتش تمام رنگ پریدگی و زردی، بیماری و مشکلاتشان را بگیرد و به جای آن سرخی، گرمی و نیرو به آن‌ها بدهد. چهارشنبه‌ سوری جشنی نیست که وابسته به دین یا قومیّت افراد باشد و در میان بیشتر ایرانیان رواج دارد.

سنت‌های فراموش شده؛

en1857

کوزه شکنی

یکی دیگر از مراسم مخصوص چهارشنبه سوری آن بوده که کوزه کهنه‌ای را برمی‌داشتند و در آن مقداری نمک و ذغال و سکه ده شاهی می‌انداختند و هر یک از افراد خانواده یک بار کوزه را دور سر می چرخاند و نفر آخری آن کوزه را از پشت بام به کوچه می‌افکند و می گفت: درد و بلای ما بـِرَه توی کوزه و بـِرَه توی کوچه…

آجیل چهارشنبه سوری 

تهیه و خوردن آجیل چهارشنبه سوری یکی از رسوم قدیمی و متداول در ایران است.

این آجیل شور و شیرین مانند آجیل مشگل گشا است یعنی علاوه بر مواد اصلی بوداده شور و شیرین از جمله برگه هلو و زردآلو، قیسی، کشمش سبز، مویز، باسلـُق، پسته و بادام، فندق بو نداده، نقل، شکر پنیر، و مغز گردو هم اضافه می‌کنند.

 تهیه این آجیل را برای استجابت یک مراد نذر می‌کنند و خوردن این آجیل در شب چهارشنبه سوری به اعتقاد مردم باعث شگون و خوش یمنی است.

 فالگوش ایستادن

کسانی که حاجتی دارند نیت می کنند و سر چهار راه یا در معبری فالگوش می‌ایستند و به حرف نخستین عابری که از کنارشان می‌گذرد توجه می‌کنند و هر کلام که از دهان او درآید در استجابت مراد خود به فال بد یا خوب می گیرند اگر گفته عابری موافق با آرزوی صاحب حاجت باشد آن آرزو را برآورده شده می‌دانند.

 بوته افروزی

در ایران رسم است که پیش از غروب آفتاب هر خانواده بوته‌های خار را که از پیش فراهم کرده‌اند روی بام، حیاط خانه و یا در گذرگاه به صورت سه، پنج یا هفت کپه درست می‌کنند.

 با غروب آفتاب و نیم تاریک شدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می‌شوند و بوته‌ها را آتش می‌زنند.

 در این هنگام از بزرگ تا کوچک هر کدام سه بار از روی بوته‌های افروخته می‌پرند تا ضعف و زردی ناشی از بیماری و غم و محنت را از خود دور کنند و سلامتی، سرخی و شادی به هستی خود بخشند.

 مردم در حال پریدن از روی آتش ترانه هایی می‌خوانند.

زردی من از تو ، سرخی تو از من

غم برو شادی بیا ، محنت برو روزی بیا

ای شب چهارشنبه ، ای کلیه جاردنده ، بده مراد بنده

 در هر خانه زنی خاکستر را در خاک انداز جمع می‌کند و آن را بیرون می‌برد و در سر چهار راه یا در آب روان می‌ریزد.

در بازگشت به خانه، در را می‌کوبد و به ساکنان خانه می‌گوید که از عروسی می‌آید و تندرستی و شادی برای خانواده آورده است.

در این هنگام اهالی خانه در را به رویش می‌گشایند و او همراه خود تندرستی و شادی را برای یک سال به درون خانه خود می‌برد.

۱۴۴۶۲۲۹۶۹۸-۱۳۹۱۹-۱

 چهارشنبه سوری یا چهارشنبه سوزی!

یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد تمامی آئین‌ها و یادمان‌هایی که مردم ایران در زمان‌های مختلف برپا می‌داشتند با منش، اخلاق و خرد نیاکان ما در آمیخته و در همه آنها اعتقاد به پروردگار، امید به زندگی، نبرد با اهریمنان در قالب نمادها، نمایش‌ها و آئین‌های گوناگون نمایشی گنجانده شده است.

بخشی از این آداب و رسوم مانند چهارشنبه سوری دارای کارکردهای پنهان مثل کمک به همنوع و صله رحم بوده که همچنان در فرهنگ این سرزمین پایدار مانده است.

رفتار خشونت آمیز و مغایر با عرف و منش جامعه نظیر آنچه که امروزه تحت عنوان چهارشنبه سوری شاهد هستیم در هیچکدام از این آئین‌ها دیده نمی‌شود.

کسانی که با منفجر کردن ترقه و پراکندن آتش سلامتی مردم را هدف می‌گیرند، با تن دادن به رفتاری آمیخته به هرج و مرج روحی این مراسم سنتی را تحریف کرده‌اند.

امروزه متاسفانه چهارشنبه آخر سال که از راه می‌رسد چهره شهر بیشتر شبیه میدان جنگ می‌شود و در بعضی موارد نیز بی‌شباهت به خاکریزها و بمباران‌های زمان جنگ نیست!

با فرا رسیدن روزهای آخر سال همانند سال‌های گذشته چهارشنبه آخرسال هم باهمه تلخی وشیرینی خود از راه رسیده‌ است.

شیرینی این روز به خاطر دورهمی‌های خانوادگی و بگو بخندهای شیرین آن و همچنین صفای حضور در جمع با محبت خانواده است و تلخی آن هم  در بعضی موارد با سهل‌انگاری یکی از اعضای خانواده منجر به جرح و حادثه‌‌ای ناگوار برای اعضای خانواده شده و شادکامی را تبدیل به غم واندوه می‌کند.

ترقه‌‌ها جیب بازارهای چینی را پر می‌کند

۱۹۶۴۲۷_۵۳۷

در زمان‌های قدیم چهارشنبه آخر سال را دور هم، بدون سر و صدا و با آئینی خاص جشن می‌گرفتند و از روی آتش پریده و از خداوند برای خود و خانواده سالی پر از شادی، سلامتی و تندرستی آرزو می‌کردند.

همچنین جشن‌های آخر سال در راستای شادی و تفریحی سالم انجام می‌شد اما با گذشت سال‌ها این سنت و پریدن از آتش به تدریج جای خود را به وسایل آتشبازی خطرناک و وارداتی از کشورهای دیگر داده ‌است.

روزهای پایانی سال، جنب و جوش مردم و خریدها حال و هوای دیگری به شهر بخشیده اما در این بین چیزی که بسیار خودنمایی می‌کند حضور دست فروشانی با وسایل آتش‌بازی در پیاده ‌روها است که متاسفانه در حال فروش مواد محترقه خطرناک هستند و خواسته یا ناخواسته باعث رشد اقتصاد چینی و کمک به بهبود اقتصاد این کشور می‌شوند.

این روزها اگر در خیابان‌های شلوغ و پرتردد شهر رفت و آمد داشته باشیم شاهد حضور دست‌فروشانی خواهیم بود که به راحتی هر چه تمام در حال فروش مواد محترقه هستند.

متاسفانه در این بین حضور ماموران نیروی انتظامی در برخورد و جلوگیری از فروش این وسایل خطرناک و در بعضی موارد خانمان‌سوز خالی است.

شاید در نگاه اول خرید و فروش چنین اجناسی بی‌اهمیت و پیش پا افتاده باشد اما با توجه به اینکه کشور در شرایط اقتصادی نامناسب و دشواری به سر می‌برد رعایت چنین مواردی قابل تامل خواهد بود.

در چهارشنبه آخر سال اورژانس، ‌آتش‌نشانی، نیروی انتظامی،  بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها در آماده‌باش کامل هستند تا بتوانند از حوادث ناگواری که در این روز رخ می‌دهد، جلوگیری کنند که این اقدامات قطعاً هزینه‌هایی برای شهر داشته که از جیب خود مردم تأمین می‌شود، پس بهتر است شهروندان خود این هزینه‌ها را کمتر کنند.

جای نظارت‌های ویژه خالی است

سنتی که در دهه‌های پیشین، یکی از سنت‌های حسنه و زیبای ایرانی به شمار می‌آمد اکنون تبدیل به یکی از دغدغه‌های بزرگ خانواده‌ها و مسئولان شده، این دغدغه هر سال با آغاز اسفند ماه شروع و در چهارشنبه آخر سال به اوج خود می‌رسد.

در سال‌های اخیر متاسفانه شاهد آن بودیم که تعدادی از همشهریان و هموطنان عزیزمان در چهارشنبه آخر سال مجروح و در بعضی موارد نیز این شادی‌ها منجر به فوت می‌شد و همین امر امروزه لزوم مراقبت و همچنین نظارت‌های مسئولان در بحث فروش و یا نظارت در چهارشنبه آخر سال را بیش از پیش ضروری کرده ‌است.

images (1)

با توجه به آگاهی‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر، مردم نسبت به چهارشنبه آخر سال کمی محتاط‌ تر از گذشته شده‌اند، اما همچنان چهارشنبه آخر سال به عنوان یک آسیب در جامعه مطرح می‌شود.

با وجود کاهش تلفات، همچنان چهارشنبه سوری به عنوان یک دغدغه در جای خود باقی است، در این راستا برخی از کارشناسان معتقداند باید ضمن به روز کردن این مراسم، در راستای بی خطر سازی ابزار شادی مردم گام برداشت.

این کارشناسان به فرهنگ سازی در این حوزه در جهت آگاه‌سازی والدین تاکید دارند تا اطلاعات و آموزه‌های خود را در اختیار کودکان و نوجوانان قرار دهند.

بهارنارنج یا بهارنارجک!

با توجه به شور و شوقی که نوجوانان و جوانان برای استقبال از بهار دارند این نکته را باید در نظر داشت که این گروه سنی نیازمند راهنمایی و الگو پذیری هستند.

به طور طبیعی سن نوجوانی دارای هیجاناتی است که نیازمند ابراز و تخلیه شدن از راه مناسب هستند اما گاهی مسیر را اشتباه می‌روند.

اگر پای صحبتشان بنشینیم بسیاری از آن‌ها دلیل بازی‌های خطرناک چهارشنبه آخر سال را نبود تفریحات سالم و لذت بخش در سطح جامعه می‌دانند.

با کمی تامل به این نتیجه می‌رسیم که بخشی از این ادعاها به جا و درست است چرا که در برخی از مناطق شهری و روستایی نوجوانان وجوانان دسترسی آسانی به تفریحات متنوع و سالم ندارند.

بنابراین نقش مسئولان برای رفع هر چه بهتر نیازهای تفریحی و روحی قشرهای مختلف جامعه به خصوص جوانان پر رنگ‌تر می‌شود.

بی توجهی به انحرافاتی که آداب و رسوم ملی را به منجلاب می‌کشد خطر از بین رفتن اصالت و باقی نماندن فرهنگ‌های اصیل ایرانی برای نسل‌های آینده را به دنبال دارد.

از طرفی در دین مبین اسلام مخالفتی با تفریحات سالم و بانشاط در جامعه وجود ندارد بلکه برای حفظ سرزندگی و سلامت روحی به آن سفارش شده است.

امروزه در فضای مجازی تبلیغاتی تحت عنوان(کمپین تحریم چهارشنبه سوری) برای جلوگیری از عواقب ناگوار چهارشنبه آخر سال منتشر شده است البته باید در نظر داشت که منظور از تحریم همان انحرافات و رفتارهای ناهنجار است نه تحریم آداب و رسوم کهن ایرانی.

بی شک نقش موثر رسانه‌های جمعی و چهره‌های مطرح جامعه در راستای ترویج فرهنگ مناسب برگزاری این مراسم و کاهش حوادث آن بر کسی پوشیده نیست.

امید است روزی فرا رسد که مردم فهیم و آگاه ایران زمین مراسمات ملی خود را به دور از انحرافات و به بهترین شکل و باشکوه برگزار کنند.

انتهای پیام/۱۳۰۰/ی۱/ح

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار