اسطوره‌هایی که به گدایی افتاده‌اند!
کد خبر: 97432
تاریخ انتشار: ۳ فروردین ۱۳۹۵ - ۱۱:۱۰
شاخص گزارش می‌دهد:
شاخص : امروزه در اين شلوغی و هیاهو ديگر حتی به سختی می‌توان صدای آواز حاجی فيروز را شنيد حاجی فيروزی كه گدايی می‌كند و نايی برای بازخوانی اشعار بلند بالا و نوید بهار را ندارد.

به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر شاخص، از پیدایش نوروز تا تداوم آن در طول تاریخ آنچه مشترک بوده، روح شادی و شادمانی است به صورتی که در کتاب «مزدیسنا»، نوروز به عنوان جشن بزرگ و با اهمیت برای ایرانیان معرفی شده است.

شادی در نزد ایرانیان از درجه والای اهمیت برخوردار است. آنگونه که معتقدند خداوند در آفرینش پس از خلق آسمان و زمین، نشاط را نیز خلق کرد.

این رتبه‌بندی بیانگر این واقعیت است که خداوند شادی را از شرایط زیستی انسان و لازمه ادامه حیات دانسته است؛ پس نوروز که روزهای تولد مجدد طبیعت است، باید با شادی و خنده آغاز شود تا خانواده در همه روزهای سال خنده بر لب‌هایشان باشد.

از این رو افرادی با شکل‌های خنده آور و سرودهای خوش و اجرای حرکات نمایشی و موزیکال شاد، خنده و شادی به خانه می‌آوردند و با حرکات و آوازهای خود مردم کوچه و بازار را شادی می بخشیدند.

او که فردی نیک سیرت و سیاه صورت است، حاجی فیروز خوانده می شود. نظر برخی محققان در مورد انتخاب رنگ صورت و پوشیدن لباس سرخ، بر این است که این انتخاب خود نمادی از یک تحول عظیم طبیعی است. این که بهار شکوفه های سرخ را در میان سیاهی سرما ارمغان می آورد، الهامی برای طراحی صورت و لباس حاجی فیروز است.

صورت سیاه شده وی نمادی از سیاهی سرمای زمستان است و لبان و لباس‌های سرخش نمادی از بهار که بر پیکره این سرما می نشیند و حرکات و آواز خواندی اش نیز دلیلی بر همین ادعاست.

ترانه‌هایش در جمله بندی و ملودی کاملا سنتی و سرودهای تکراری کوتاه هستند:
حاجی فیروزه /سالی یه روزه سالی یه روزه.
همه میدونن/ منم می دونم.
عید نوروزه/ سالی یه روزه.

ترانه ی زیر معمولا به یک “لهجه ی خنده دار” سنتی یا با تقلید از یک لکنت زبانی خوانده می شود:
ارباب خودم سلامو علیکم،
ارباب خودم سر تو بالا کن!
ارباب خودم منو نیگا کن،
ارباب خودم لطفی به ما کن.
ارباب خودم بزبز قندی،
ارباب خودم چرا نمی‌خندی؟

نگاهی به نمایش سنتی سیاه بازی

سیاه بازی

سیاه‌ها در سنت تئاتر ایران کسانی هستند که با گرد چوب پنبه خودشان را رنگ و همیشه نقش نوکرها و افراد فرودست جامعه را در نمایش‌های طنز بازی می‌کردند.
عمده فعالیت سیاه بازی یک کار میدانی است در مجالس شادمانی مانند جشن میلاد ائمه(ع) و اعیاد مذهبی، افراد متمول هر محله روی حوض‌های خود را با تخته می‌پوشاندند تا سکویی برای تئاتر درست شود.
اصطلاح روحوضی و تخته حوضی از همین جا شکل گرفت محور اصلی بازی در این نمایش شخصیت سیاه است که معمولا لباس‌های قرمز و ساتن می‌پوشید و به هر قیمتی باید در سراسر جشن مردم را می‌خنداند.

اسطوره‌هایی که به گدایی افتاده‌اند!

حاجی فیروز و گدایی

اما حاجی فیروزهای امروزی بیشتر از آنکه به رسم پیشینیان یادآور رسیدن نوروز و بهار باشند و برای شادی مردم، شادی کنند، چشمشان به جیب مردم است و جلب حس ترحمشان برای کسب درآمد.

اسفند که می‌شود، پشت چراغ قرمز چهارراه‌ها سیاه‌هایی را با لباس سرخ می‌بینیم که دایره زنگی کوچکی در دست دارند و تکدی‌گری می‌کنند.
در این شلوغی دیگر حتی به سختی می‌توان صدای آواز حاجی فیروز را شنید حاجی فیروزی که گدایی می‌کند و نایی برای بازخوانی اشعار بلند بالا ندارد.
در کشور‌های غربی،‌ پیام آور تحویل سال جدیدشان بابا نوئل است؛‌ بابانوئلی که بزرگتر‌ها بچه‌هایشان را به امید هدیه‌های او می‌خوابانند و بچه‌ها به امید دیدن جایزه‌های بابانوئل از خواب برمی‌خیزند‌.
در نزدیکی کریسمس در برخی میادین شهر و کنار پاساژ‌ها افرادی هستند به شکل بابا نوئل که هدیه می‌دهند. در صورتی که در ایران بیشتر یاد گرفته‌اند هر جا حاجی فیروز دیدند، از دور نگاه کنند که مبادا حاجی فیروز پولی از آنها بگیرد.
حالا بابانوئل کیست؟

بابا نوئل

بابا نوئل کشیشی به نام سن نیکلاس، اهل آناتولی بوده (قرن چهارم میلادی) که به دلیل هدیه دادن به فقرا شهرت پیدا کرده است.
در صورتی که ما انسان‌های بزرگتر و بخشنده‌تری در تاریخ آریایی و چه در تاریخ اسلامی داریم که نام امثال آقای سن نیکلاس در این انبوه بخشندگان گم است.

پیام آوران شادی‌هایمان را دریابیم
سیاه‌ها در خیابان می‌چرخیدند و با سر و صدای فراوان برای مردم آوازهای شاد می‌خواندند. آنها بدون شک پیام‌آوران شادتری از بابانوئل کریسمس بودند اما امروز می‌بینیم فرزندان ما بابانوئل غربی را بسیار بهتر از سیاه می‌شناسند.
حاجی فیروز می‌تواند تأثیر زیادی در شاد کردن مردم داشته باشد. سیاه به خصوص در روزهای پایانی سال می‌تواند نقش موثری در تغییر روحیه مردم و شاد کردن آنها داشته باشد.
شکی نیست که ما نیاز به نمادها و نشان‌های سنتی برای دادن مژده سال نو داریم وگرنه این طور می‌شود که کودکان ما امروز منتظرند در شب سال نو جوراب‌هایشان توسط پاپا نوئل پر از هدیه شود!
نکته اینجاست که کارکرد‌های سیاه ایرانی در شاد کردن مردم از یک سو و بیان دردهای طبقات فرودست جامعه از سوی دیگر به فراموشی سپرده شده است.
به امید اینکه روزی نباشد حاجی فیروز ایرانی گدایی کند و بابا نوئل هدیه بدهد‌!

انتهای پیام/۱۳۰۰

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار