سیلاب‌های ویرانگر در سایه تغییرکاربری‌های غیرمجاز/ مدیریت دراز مدت، حلقه مفقوده در مهار سیلاب قزوین است - پایگاه خبری شاخص
کد خبر: 187915
تاریخ انتشار: ۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۸:۳۶
شاخص گزارش می‌دهد؛
شاخص : قزوین یکی از استان‌های پر حادثه کشور است به طوری که از ۳۳ حادثه قابل وقوع در کشور، ۲۵ حادثه در استان قزوین رخ می‌دهد که سیل هم یکی از این موارد به شمار می‌رود.

به گزارش خبرنگار اجتماعی شاخص، روزهای منتهی به سال ۱۳۹۷ و فروردین ۱۳۹۸ نیز آمیخته به حوادثی بود که تاکنون بسیاری از هموطنان ما همچنان با تلخی این حادثه دست و پنجه نرم می‌کنند و هنوز فراغتی برای چشیدن شیرینی بهار را پیدا نکرده‌اند.

سیل که آمد همه چیز را با خود برد، هر آنچه که دست رنج یک عمر زحمت و تلاش یک خانواده‌ بود، در میان امواج سهمگین در یک چشم بر هم زدن در میان گل و لای مدفون شد.

گلستان، مازندران، شیراز، لرستان و خوزستان بیش از هر منطقه‌ی دیگری در کشور مورد آسیب سیلاب قرار گرفتند، سفره‌های نوروزی جای خود را به سیل دادند که ارمغانی جز آب و گل نداشت.

شاید سیلاب استان قزوین ویرانگر نبود اما با این وجود بسیاری از مناطق کشاورزی و تاسیسات و زیرساخت‌های روستایی و شهری نیز آسیب دیدند و خسارت‌هایی را بر جای گذاشت.

قزوین یکی از استان‌های پر حادثه کشور است به طوری که از ۳۳ حادثه قابل وقوع در کشور، ۲۵ حادثه در استان قزوین رخ می‌دهد که سیل هم یکی از این موارد به شمار می‌رود.

قدرت الله مهدیخانی درباره خسارت‌های وارد شده به استان در اثر سیلاب، اظهار کرد: تاکنون سیل در کل کشور ۴۰هزار میلیارد تومان خسارت در پی داشته است و میزان خسارت وارده به استان قزوین حدود ۲۴۰میلیارد تومان برآورد شده است.

مدیرکل مدیریت بحران استان قزوین گفت: بیشترین خسارت در بخش‌های کشاورزی، دامداری و راه‌ها، پل‌ها، تاسیسات و شهرداری‌ها بوده است اما با این وجود نسبت به سایر استان‌هایی که شرایط بحرانی دارند، رقم قابل توجهی نیست.

 

برای بررسی ابعاد بیشتری از وضعیت استان قزوین در مواقع سیلابی و کمبودها و بضائت‌های استان نیز به گفت‌وگو با زهرا گنجی که دارای دکترای سازه‌های آبی و عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شاهرورد است، پرداختیم.

گنجی اظهار کرد: استان قزوین هم مانند بسیاری از استان‌های شمالی و غربی در زمان بارش‌های شدید، به خاطر وجود رودخانه‌ها به ویژه رودخانه‌ای که از داخل شهر عبور می‌کند؛ در قسمت شهری به لحاظ خسارت‌های سیلاب نیز آسیب پذیر است.

وی افزود: اصولا شهرهایی که از آن رودخانه عبور می‌کند نیز نسبت به سیل آسیب پذیرتر است چراکه خسارت‌های مستقیم جانی و ساختمانی به مردم وارد می‌کند.

این کارشناس حوزه آب و آبخیزداری عنوان کرد: به طور کلی در کل کشور که قزوین هم از آن مستثنی نیست، عدم مدیریت‌های آبخیزداری و عدم مدیریت‌های مربوط به حوزه باعث شده که شدت سیل زیاد شود.

گنجی بیان کرد: البته اگر این مدیریت‌ها هم انجام می‌شد، شدت بارش‌ها به اندازه‌ای بود که حتما به سیل منجر می‌شد.

وی ادامه داد: اما شدت سیل‌ها به خاطر تخریب جنگل‌ها، عدم رعایت احتیاط‌های محیط زیستی، تبدیل بی‌رویه مناطق روستایی به مناطق شهری، تغییر کاربری مناطق کشاورزی به ویلاسازی افزایش پیدا کرده است.

این استاد دانشگاه بیان کرد: تغییر کاربری‌ها و عدم رعایت حریم رودخانه از مهمترین عواملی بوده که بستر اصلی رودخانه را که محل عبور جریان سیلاب است، مسدود کرده است.

گنجی عنوان کرد: بستر اصلی رودخانه مسیری برای عبور جریان است که اگر باز باشد نیز قطعا از خسارت‌ها کم می‌شود.

وی ادامه داد: در سیلاب دشت‌ها هم که در زمان‌های سیلابی پر می‌شوند باید حریم رودخانه رعایت شود و کشاورزی صورت نگیرد و همچنین حریم ساختمان سازی رعایت شود تا موجب بسته شدن مسیر آب نشود و از شدت سیل‌ها کاهش یابد.

کارشناس حوزه آب و آبخیزداری ابراز کرد: یکی از علت‌های افزایش شدت سیل‌های اخیر این بود که مسیر اصلی رودخانه در برخی مناطق بسته بود.

گنجی عنوان کرد: تغییرکاربری‌های غیراصولی و عدم رعایت حریم رودخانه باعث می‌شود که مسیر آب مسدود شده و با تجمع سیلاب در پشت این مکان‌ها، آب با سرعت زیادی وارد شهر شود.

وی با بیان اینکه پیشگیری‌ها نباید در زمان مدیریت بحران انجام شود، گفت: اگر ما در دراز مدت اصول منابع آب و محیط زیست را رعایت کنیم، هم از شدن خشکسالی‌ها کاهش می‌یابد و هم شدت سیلاب‌ها و خسارت‌های ناشی از آن کم می‌شود.

کارشناس حوزه آب و آبخیزداری ادامه داد: قزوینی یکی از پتانسیل‌های خوبی که دارد مربوط به باغستان‌های سنتی است که به صورت سنتی یکی از منابع کنترل سیل است به طوری که بخشی از آب سیلاب را در خود حفظ کرده و از حجم سیلاب وارد شده به رودخانه کم می‌کند.

گنجی ابراز کرد: از بین بردن باغستان‌ها یکی از اشتباهات بزرگی است که در سال‌ها اخیر اتفاق افتاده و لذا یکی از کارهایی که باید در درازمدت به آن توجه داشت نیز حفظ و احیاء باغستان‌های اطراف قزوین است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: نباید باغستان‌ها به پارک تبدیل شوند چراکه با این کار هم به آب اضافی برای آبیاری نیاز داریم و هم اینکه در زمان وقوع سیلاب، آب نمی‌تواند وارد پارک شود.

وی ادامه داد: نباید اجازه ساخت و ساز در حریم رودخانه داده شود چراکه کنترل سیلاب‌ها از بالادست حوزه رودخانه شروع می‌شود.

گنجی با اشاره به لزوم استفاده بهینه از نزولات آسمانی، گفت: اگر در بالادست شهر و روستا سد وجود داشته باشد، بخش اعظمی از سیلاب‌ها ذخیره خواهد شد و در فصول گرم و کم آبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کارشناس حوزه آب و آبخیزداری بیان کرد: اگر در برخی مناطق سد وجود ندارد، می‌توان از روش پخش سیلاب استفاده کرد که باغستان‌های سنتی قزوین نمونه‌ای از آن است که بخشی از سیلاب را در خود ذخیره می‌کند.

وی تصریح کرد: یکی از کارهایی که شرکت‌های مسئول آب می‌توانند انجام دهند این است که داده‌ها و آمار سیلاب‌ها را برداشت کنند چراکه معمولا در زمان‌های سیلابی در کشور، اطلاعات ضعیفی ثبت می‌شود.

گنجی گفت: ذخیره اطلاعات ضعیف باعث می‌شود که در سیلاب‌های آینده نیز پیش بینی درستی از میزان سیل و خسارت‌ها نداشته باشیم در غیر این صورت نمی‌توانیم مدیریت درستی در آینده داشته باشیم.

در ادامه برای ارزیابی ظرفیت‌های قزوین در زمینه سیلاب، به گفت‌وگو با فرج‌الله فصیحی رامندی عضو شورای شهر قزوین پرداختیم؛

وی با بیان اینکه بارندگی‌های اخیر نعمت بزرگی بود اما به دلیل عدم آمادگی نیز خسارت‌هایی را به دنبال داشت، اظهار کرد: در قزوین به دلیل آمادگی کامل نیروها و هشدارهایی که مدیریت بحران داده بود، شاهد خسارت سنگینی نبودیم و از طرفی هم بارندگی‌ها از شدت کمتری برخوردار بود.

عضو شورای شهر قزوین ادامه داد: با این وجود سیل سنگینی در استان به راه افتاد اما به دلیل آمادگی در داخل و خارج از شهر خوشبختانه توانستیم آن را مهار کنیم.

رامندی خاطرنشان کرد: ما در سال گذشته بیش از ۲۲۰حلقه چاه را در داخل شهر قزوین لایروبی کردیم و رودخانه‌های منتهی به شهر، قبل از بارش شدید نیز لایروبی و پاکسازی شده بود.

وی با بیان اینکه مدیریت شهری آمادگی لازم را داشتند، گفت: مجموعه مدیریت بحران و سازمان پسماند توانستند با ایجاد سدهای انحرافی و جلوگیری از ورود آب به شهر، سیل را مهار کنند.

عضو شورای شهر قزوین یادآور شد: البته یک مورد شکستگی به وجود آمد که باعث فشار و حجم بالای آب در رودخانه بازار و میدان تره بار شد.

رامندی تصریح کرد: از طرفی هم باغستان‌ها ظرفیت بزرگی برای مهار سیل شهر هستند؛ در زمان سیلاب قزوین وقتی حجم آب در رودخانه‌ها زیاد شد و احتمال سرریز به خیابان‌ها و معابر بود نیز با ایجاد مسیر انحرافی، آب به سمت باغ‌ها هدایت شد.

وی با بیان اینکه حضور باغداران برای کنترل سیل قابل توجه و چشمگیر بود، افزود: باغستان‌ها شهر را از نفوذ سیل نجات دادند لذا تخیرب آن‌ها موجب از بین بردن ظرفیت بزرگی از جذب سیلاب می‌شود.

عضو شورای شهر قزوین تصریح کرد: تخریب باغستان‌ها تهدید بزرگی برای شهر است چراکه بستر مناسبی برای نگهداری آب هستند.

رامندی با بیان اینکه بخشی از باغستان‌ها در سنوات گذشته به علت کم آبی خشک شده است، افزود: اگر حجم آب به اندازه کافی باشد نیز باغداران می‌توانند شر ایطی را فراهم کنند که حفظ باغ هم صرفه اقتصادی و هم جنبه ایمنی داشته باشد.

وی ابراز کرد: بستر رودخانه‌ها باید با لایروبی و خاکبرداری مستمر پاکسازی شود و در حاشیه رودخانه ساخت و ساز صورت نگیرد.

عضو شورای شهر قزوین تاکید کرد: شهرداری باید از هر گونه ساخت و ساز در حاشیه و بستر رودخانه ممانعت کند چراکه متاسفانه تصرف مسیر رودخانه خسارت‌های جبران ناپذیری را در پی دارد.

به گزارش شاخص، با توجه به موقعیت جغرافیایی قزوین و مستعد بودن این استان در بروز بیش از ۲۰نوع بلایای طبیعی، این مسئله روشن است که نباید مدیریت دراز مدت برای پیشگیری از خسارت‌ها نیز به زمان مدیریت بحران و در لحظع وقوع حوادث موکول شود.

بروز سیلاب اخیر نمونه‌ای از بلایای طبیعی بود که مانند سایر حوادث همچون زلزله، بی خبر و غافلگیرانه رخ می‌دهد که البته امروزه با پیشرفت علم و پیش‌بینی‌های صورت گرفته می‌توان آمادگی لازم را داشت.

تجهیزات و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم می‌تواند بسیاری از خسارت‌های جبران ناپذیر را به حداقل برساند بنابراین ایجاد بسترهای مناسب در دراز مدت باید مورد توجه قرار گیرد.

انتهای پیام/ ۱۳۰۰

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار