ایران جانبی

فصل جدایی باغستان‌های قزوین از درختان کهن/ گنجینه‌ای ملی در گیرودار طرح‌های توسعه یا مالکان خصوصی؟! - پایگاه خبری شاخص
کد خبر: 203735
تاریخ انتشار: 5 مارس 2020 - 1:07
شاخص از درختان سربه‌زیر گزارش می‌دهد؛
شاخص : شمارش معکوس نابودی باغستان‌ها باعث شده تا شهر قزوین ناگزیر به خداحافظی از درختان کهن باشد.

به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر شاخص، “شهرباغ‌ها” شاید عنوان زیبایی برای یک داستان رویایی باشد اما این یک شهر واقعی در دیار مینودری است به طوری که قزوین در میان باغستان‌های سنتی قرار گرفته و قدمت این باغ‌ها به بیش از یک هزار سال می‌رسد که وصف باغستان در کتاب سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی چنین آمده است:”باغستان بسیار داشت، بی دیوار و خار و هیچ مانعی از دخول در باغات نبود”.

باغستان‌های سنتی قزوین در گذشته با چهار هزار و ۲۰۰ هکتار وسعت گرداگرد این شهر را فراگرفته بود و در واقع قزوین شهری بوده که در میان باغ ها قرار داشته است.
از این باغستان‌ها، امروزه به دلایل مختلف تنها ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار باقی مانده و این مجموعه باغ‌ها اکنون به سه بخش سبز، نیمه سبز و خشک تقسیم می‌شوند و بخش‌های عمده سرسبز آن‌ها در نقاط جنوبی شهر قزوین قرار گرفته و مابقی به سوی خشکی و نابودی پیش می‌روند.

در گذشته این باغ‌ها به وسیله آب پنج رودخانه به نام‌های ارنزک، دیزج، وشته، دلی چای و زویار آبیاری می‌شدند اما اکنون به علت توسعه شهر و برداشت آب این رودخانه‌ها، باغستان‌های سنتی قزوین با مشکل کم‌آبی و نابودی رو به رو هستند.

باغ‌های اطراف قزوین دارای درخت‌های مثمر و پر حاصل ازجمله پسته، بادام، زردآلو، انگور،گردو و درختان و بوته‌های غیرمثمر که همگی مقاوم در برابر خشک‌سالی و شرایط آب‌وهوایی نامساعد هستند می‌باشد، این باغستان‌ها با یک نوبت آبیاری در زمستان و بهار، محصول داده و بخش زیادی از معیشت مردمان این سرزمین را تأمین می‌نمایند.

شمارش معکوس از بین رفتن باغستان‌ها باعث شده تا شهر قزوین ناگزیر به خداحافظی از درختان کهن باشد، نابودی این باغستان‌ها دلایل مختلفی دارد که از یک طرف طعمه طرح‌های توسعه‌ای شهری می‌شود و از طرفی هم به دلیل همجواری با شهر، با تغییرکاربری که اتفاق می‌افتد سود بسیار هنگفتی برای صاحبان دارد که این مسئله گاهی موجب رهاسازی باغ‌ها توسط باغداران می‌شود و یا در گیرودار مسائل ورثه‌ای قرار می‌گیرد.

این باغ‌های کهن امروزه در معرض زخم‌های متعددی قرار گرفته‌اند به طوری که طبق گزارش برخی از شهروندان حتی این درختان کهن از دستبرد معتادین هم در امان نیستند و شبانه به غارت می‌روند.

به بهانه روزدرختکاری نگاهی به وضعیت فعلی این باغ‌های کهن که از گذشتگان به یادگار مانده است، انداختیم؛

باغستان‌ها ۲۰ میلیارد هزینه برای شهرداری در پی داشته است

حکمت‌الله داوودی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی شاخص، درباره وضعیت باغستان‌ها و اقدامات صورت گرفته اظهار کرد: متولی باغستان شهرداری نیست و این نکته‌ای است که باید مردم در جریان آن قرار گیرند؛ اگر باغستان خشک می‌شود مقصر شهرداری نیست چراکه مالک آن نیست.

وی افزود: باغستان یک مجموعه خصوصی و متعلق به افراد است ؛ اما شهرداری باتوجه به اینکه یک بخشی از باغستان به خاطر نبود موضوعات آب، امنیت و راه از سال ۹۱ نیز سازمان باغستان را تاسیس کرد تا به باغداران کمک کند.

رئیس شورای شهر قزوین گفت: تقریبا از ابتدا تاکنون حدود ۲۰ میلیارد تومان برای آبرسانی، لوله  گذاری، تامین امنیت باغستان‌ها و سایر اقدامات نیز هزینه کرده‌ایم.

داوودی ادامه داد: احیای باغستان با گفتار درمانی درست نمی‌شود و این کار بودجه و اعتبار نیاز دارد؛ باغ هم برای باغداران به صرفه نیست و درآمدی از آن حاصل نمی‌شود.

وی افزود: باغداران هم به نوعی باغ‌ها را رها می‌کنند و از طرفی هم در اختیار ورثه قرار می‌گیرد که در این میان اختلافاتی هم اتفاق می‌افتد که باعث رهاسازی باغ می‌شود.

رئیس شورای شهر قزوین گفت: باغ‌هایی که نزدیک خیابان‌ها و شهر است بیشتر تهدید می‌شود چراکه نگهداری آن در دستور کار باغداران نیست اما داخل باغستان‌ها هم در معرض خشک شدن است.

طرح‌های توسعه‌ای برای شهر اجتناب ناپذیر است

داوودی تصریح کرد: برای احیای باغستان یک مجموعه‌ای از مدیریت کلان استان باید ورود کند و همه کمک کنند؛ یک راهکار این است که لبه‌هایی که از بین می‌رود مانند محدوده مجاور بیمارستان قدس و بیمارستان پاستور(کس‌آباد) مورد تملک شهرداری و میراث فرهنگی قرار گیرد تا احیا شود که این را پیشنهاد دادیم.

وی با بیان اینکه همه تلاش مدیریت شهری حفظ باغستان است، اضافه کرد: اما برخی هم با این پیشنهاد مخالف هستند چراکه نیاز به هزینه دارد اما این هزینه برای حفظ فضایی که به عنوان شش قزوین عمل می‌کند، می‌ارزد.

رئیس شورای شهر قزوین اذعان داشت: یک بخش‌هایی از باغستان در طرح توسعه کمربند شرقی ممکن است که آسیب ببیند اما چندبرابر این را می‌توانیم احیا کنیم چراکه توسعه شهر اجتناب ناپذیر است اما وقتی ۴۰ هکتار در منطقه کس‌‌آباد از بین می‌رود و هیچ اقدامی هم صورت نمی‌گیرد، معتقدم به سازمان‌هایی برمی‌گردد که در این موضوع متولی هستند.

داوودی ابراز کرد: ثبت ملی باغستان هم که توسط میراث انجام شده بدون برنامه صورت گرفته چراکه این اموال متعلق به مردم است و از طرفی هم که خود میراث بودجه ندارد تا برای احیا و حفظ آن ورود کند و این موضوعات باغستان‌ها را پیچیده کرده است.

وی یادآور شد: مسیر پل امام رضا(ع) قبلا قرار بود که  از باغستان عبور کند اما شورای شهر جلوی آن را گرفت و مسیر را تغییر داد؛ اما اگر نخواهیم طرح‌های توسعه اتفاق نیفتد تمام مراکز شهر ما باید مملو از ترافیک شود.

رئیس شورای شهر قزوین گفت: ترافیک هم مسائل زیست محیطی سنگینی از قبیل آلودگی هوا، آلودگی صوتی، مصرف بنزین و تبعات اجتماعی را در پی دارد.

به گزارش شاخص، نباید کارکردهای باغستان قزوین را به فراموشی بسپاریم چراکه در سیل فروردین سال جاری بنا بر نظر کارشناسان نیز این باغستان‌ها بودند که قزوین را از خطر سیل حفظ کردند و از طرفی این باغ‌ها شریان‌های تنفسی شهر هستند که هوای پاک را به شهروندان هدیه می‌دهند اما متاسفانه رفته رفته شاهد خشک شدن درختان بر اثر بی‌توجهی مالکان و مدیران هستیم.

درواقع باغستان‌ها میراث ارزشمند قزوینی‌ها است که حفظ و نگهداری این درختان و باغ‌ها می‌تواند یادگار ارزشمند و کاربردی برای نسل‌های آینده باشد که طبیعتا حفظ و احیای این گنجینه ملی در این زمان که عصر تکنولوژی و توسعه است، کاری بسیار دشوار خواهد بود.

جدا از نامهربانی‌هایی که در قبال باغ‌های سنتی قزوین اتفاق می‌افتد اما شهروندان و حامیان محیط زیست هم تمام تلاش خود را می‌کنند تا این میراث گران بها را حفظ کنند و در این راستا تلاش‌های مضاعفی دارند.

نابودی باغستان‌ها، فرونشست دشت قزوین را در پی دارد

یکی از فعالان محیط زیست قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی شاخص، امروز باغستان تبدیل به یک گفتمان در بین مدیران استان تبدیل شده است، اظهار کرد: اما متاسفانه علی رغم همه این‌ها باغستان سال به سال کوچکتر شده و در معرض آسیب قرار گرفته است.

وی افزود: باغستان به دلیل نزدیکی و همسایگی با شهر و پتانسیل تغییرکاربری آن و تغییر قیمتی در تبدیل به زمین شهری دارند نیز مورد تهیدید است و باید مدیران در این زمینه محافظ باغ‌ها باشند اما می‌بینیم که در بسیاری از طرح‌ها مشوق هستند.

کرمانشاهی بیان کرد: شناخت درستی از منظر باغستان به معنای کلی وجود ندارد و طرح‌های توسعه‌ای که اتفاق می‌افتد در نظر گرفته نمی‌شود درحالی که باغستان یک موجودیت یکپارچه با تمام المان‌های مرتبط است.

این فعال محیط زیست عنوان کرد: باغستان با آبخوان‌هایی که دارد پشتوانه دشت قزوین هم است و آسیب دیدن باغستان به معنای فرونشست دشت قزوین در ادامه خواهد بود.

وی با اشاره به راهکارهای حفظ و احیای باغستان‌ها ابراز کرد: وقتی اهمیت موضوع باغستان‌ را پذیرفتیم باید در اولویت تمام طرح‌های توسعه‌ای قرار گیرد و از باغداران حمایت شود چراکه نباید تمام بار حفاظت و احیای باغ بر دوش آن‌ها باشد.

این شهروند قزوینی گفت: اگر باغدار خود را تنها ببیند طبیعتا دچار سرخوردگی و دلسردی می‌شود که در نهایت شاهد رهاسازی باغات یا تغییر کاربری به زمین شهری می‌شویم.

کرمانشاهی ادامه داد: باغستان از یک پدیده محلی فراتر رفته و یک گنجینه ملی است که نیاز که اگر اراده ملی و استانی ایجاد شود بدون شک راهکارها قابل اجرا است.

وی در پایان اذعان داشت: همچنین باغدارها نیاز به یک تشکلی دارند که بتوانند مسائل مربوط به این موضوع را پیگیری کنند.

انتهای پیام/ ۱۳۰۰

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار